lis 17 2025
Inwentarz Odcięcia i Kompartmentalizacji (The Detachment and Compartmentalization Inventory, DCI)

Inwentarz

The Detachment and Compartmentalization Inventory (DCI) opracowany przez Butler, Dorahy i Middleton (2019) powstał w odpowiedzi na potrzebę narzędzia różnicującego dwa teoretycznie odrębne rodzaje dysocjacji: odcięcie (detachment) i kompartmentalizację (compartmentalization). Autorzy skonstruowali pozycje w oparciu o przegląd teorii dysocjacji, 29 istniejących skal oraz opinię ekspertów; po pilotażu i redukcji pozycji finalna wersja zawiera 22 pozy­cje: 10 dla kompartmentalizacji, 10 dla odcięcia i 2 pozycje kontrolne. W badaniu walidacyjnym DCI wypełniło online grupy: próbka niekliniczna i kliniczna, a narzędzie wykazało dobrą wewnętrzną spójność, rozróżnialność czynnikową (dwuczynnikowa struktura), konwergentną i dyskryminacyjną trafność względem innych miar dysocjacji oraz zgodność z zasadami konstruowania testów psychometrycznych. DCI korelowało sensownie z DES i SDQ oraz odwrotnie z uważnością (MAAS), co wspiera teoretyczne różnice między mechanizmami odcięcia a fragmentaryzacji funkcji psychicznych. W praktyce klinicznej DCI jest proponowany jako krótki, samodzielny screening pozwalający ujawnić przeważający mechanizm dysocjacyjny u pacjenta, co może wspomagać diagnostykę różnicową i wybór strategii terapeutycznych (np. interwencje integrujące pamięć przy wysokiej kompartmentalizacji vs. techniki regulacji afektu i uważności przy dominującym odcięciu).

Przygotowana polska wersja nie została na razie poddana walidacji na grupie polskiej.

📋 Struktura DCI

  • 22 pozycje w sumie:
    • 10 pozycji mierzących kompartmentalizację
    • 10 pozycji mierzących odcięcie
    • 2 pozycje kontrolne (sprawdzające spójność odpowiedzi)
  • Skala odpowiedzi: każda pozycja oceniana jest na 5-stopniowej skali Likerta:
    • 0 – Nigdy
    • 1 – Rzadko
    • 2 – Czasami
    • 3 – Często
    • 4 – Zawsze

 Kompartmentalizacja (Compartmentalization) — pozycje:

  • Itemy: 1, 3, 5, 7, 9, 11, 13, 15, 17, 19
  • Te pozycje dotyczą objawów takich jak: amnezja, trudności z dostępem do wspomnień, przejęcia kontroli przez części, działania bez świadomości, fragmentacja funkcji wykonawczych.

Odcięcie (Detachment) — pozycje:

  • Itemy: 2, 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18, 20
  • Te pozycje odnoszą się do doświadczeń takich jak: depersonalizacja, derealizacja, odrętwienie emocjonalne, poczucie obserwowania siebie z zewnątrz, dystansowanie od doznań.

Pozycje kontrolne (walidacyjne):

  • Itemy: 21, 22
  • Służą do oceny spójności odpowiedzi i nie są wliczane do wyników podskal.

Zliczanie wyników:

Oblicz średnią dla każdej podskali:

    • Zsumuj punkty z 10 pozycji danej skali
    • Podziel przez liczbę pozycji (zwykle 10; jeśli brakuje odpowiedzi, można liczyć średnią z dostępnych, o ile brakujących jest nie więcej niż 2)
    • Nie wliczaj pozycji 21 i 22 — służą one do oceny spójności odpowiedzi i nie są interpretowane klinicznie.

    Interpretacja wyników

    • Wysoki wynik w kompartmentalizacji:
      • Wskazuje na fragmentację funkcji psychicznych: amnezje, trudności z dostępem do wspomnień, przejęcia kontroli przez części, objawy przypominające DID.
      • Może sugerować potrzebę pracy nad integracją pamięci, tożsamości i funkcji wykonawczych.
    • Wysoki wynik w odcięciu:
      • Wskazuje na dystansowanie od doznań: depersonalizacja, derealizacja, emocjonalne odrętwienie.
      • Może sugerować potrzebę interwencji opartych na uważności, regulacji afektu i przywracaniu kontaktu z ciałem.

    Praktyczne wskazówki

    • Wyniki nie są normatywne — nie ma ustalonych progów klinicznych, ale wartości powyżej 2.5 (średnia) mogą wskazywać na istotne nasilenie danego mechanizmu.
    • DCI nie służy do diagnozy zaburzeń dysocjacyjnych, lecz do rozpoznania dominujących mechanizmów dysocjacyjnych i wspomagania planowania terapii.
    • Zaleca się interpretację wyników w kontekście wywiadu klinicznego i innych narzędzi (np. DES, SDQ-5).

    Żródło: Butler, L. D., Dorahy, M. J., & Middleton, W. (2019). The Detachment and Compartmentalization Inventory (DCI): Development and validation of a new measure of dissociative experiences. Journal of Trauma & Dissociation, 20(3), 250–272. https://doi.org/10.1080/15299732.2019.1571894

    Radosław Tomalski 0 Comments
    lis 17 2025
    Koncepcja złożoności głosów

    Złożoność głosów — koncepcja

    W literaturze dotyczącej doświadczeń słyszenia głosów pojawia się coraz silniejsze przekonanie, że nie wszystkie AVH są takie same — różnią się pochodzeniem, funkcją i strukturą wewnętrzną. Koncepcja złożoności głosów (voice complexity) proponuje wielowymiarowe ujęcie tych różnic, które wychodzi poza liczbę epizodów czy nasilenie objawów i skupia się na jakościowych cechach doświadczenia. Złożoność nie oznacza jedynie „bardziej” lub „mniej” patologicznego obrazu, lecz różne sposoby, w jakie głosy mogą być zorganizowane w psychice osoby, jak wchodzą w relacje ze sobą i z osobą słyszącą oraz jak wpływają na jej funkcjonowanie.

    Koncepcja rozkłada się na kilka kluczowych wymiarów.

    Siedem wymiarów złożoności głosów

    1. Złożonośc systemu (System Complexity) — liczba głosów i złożoność ich wzajemnych relacji (od jednego głosu do rozbudowanych subsystemów).
    2. Złożonośc treści (Content Complexity) — treść wypowiedzi (od bezwerbalnych dźwięków do dynamicznych, wielotematycznych wypowiedzi).
    3. Złożonośc zainteresowań głosu (Voice’s Interest Complexity) — na czym głos koncentruje uwagę (od nieokreślonego do zainteresowania własnymi stanami i interakcjami z innymi głosami).
    4. Złożonośc interakcji z osobą doświadczająca głosu (Interaction Complexity with Voice-Hearer) — zdolność do dwustronnej interakcji (od braku reakcji do długich, płynnych rozmów i nawet kontaktów fizycznych w wewnętrznym doświadczeniu).
    5. Własne życie głosu (Voice’s Own Life) — autonomia głosu: emocje, opinie, plany, wspomnienia niedostępne dla osoby słyszącej.
    6. Wpływ głosu (Voice Influence) — wpływ na (bezpośrednie indukowanie) emocje, myśli, doznania somatyczne i zachowanie; w najwyższych poziomach przejmowanie kontroli i amnezja dla działań.
    7. Charakterystyka wokalna głosu (Voice’s Vocal Characteristics) — cechy głosu (ton, barwa, akcent) pozwalające identyfikować płeć/wiek.

    Jak dokonać oceny złożoności w praktyce klinicznej?

    • Źródło danych: półustrukturalizowany wywiad SCIV
    • Procedura: zakodować każdy wymiar w skali 1–5 według opisanych wskaźników; porównać profil wymiarów (tzw. mapę złożoności)

    Praktyczne wskazówki dla klinicystów (szybkie rekomendacje)

    • Wprowadź ocenę VC w diagnozie różnicowej AVH — uzupełniać standardowe narzędzia o mapę złożoności.
    • Zwróć uwagę na wskaźniki dysocjacji strukturalnej: autonomiczne wspomnienia głosów, przejmowanie działania z amnezją, bogate „życie własne” głosu.
    • Użyj profilu wymiarów do planowania terapii: dobór technik dialogowych, pracy z częściami, treningu kontroli uwagi, pracy nad pamięcią i integracją doświadczeń.
    • Regularnie reewaluuj — złożoność może się zmieniać w terapii (np. po przełamaniu fobii wewnętrznego doświadczenia pacjent może ujawnić większą złożoność).

    Krótko: kodeks daje praktyczny, wielowymiarowy sposób opisania doświadczeń głosów, łącząc perspektywę dysocjacyjną z kliniczną użytecznością; przy rozsądnym przeszkoleniu i dalszym sprawdzeniu może stać się narzędziem pomagającym w doborze i monitorowaniu leczenia.

    Więcej: Pietkiewicz, I. J., Tomalski, R., & Hełka, A. M. (2024). Developing a codebook for assessing auditory hallucination complexity using mixed methods. Frontiers in Psychiatry, 15, 1441919.

    Radosław Tomalski 0 Comments
    Copyright © 2026 Trauma i dysocjacja | Powered by Avril WordPress Theme